Get Adobe Flash player

Yanılsamalar

Geriye doğru baktığımda başta görsel olanlar olmak üzere yanılsamaların her türünün ilgimi çekmiş olduğunu görüyorum. Çok eskiler belleğimde kalmış, daha sonra onları toplamaya başlamışım, çizimler, fotokopiler… Onları konu edinen pek çok kitabım var. Daha Türkiye’de adları duyulmaya başlamadan Escher’le, Vasarely’yle ilgili kitaplarımızı eşim de benim kadar çok sevmişti. İnternet çıkıp yiğitlik bozulduğundan bu yana da hem görsel gereçlere hem de kuramsal bilgilere ulaşmak kolaylaştı. Yaklaşık 50 000 (yazıyla elli bin) dolayında resim toplamış olduğumu söylersem şaşar mıydınız?

Nedir görsel yanılsamalar? Özetle, bakanı kandıran, göreni aldatan, algılayanı yanıltan görüntüler, diyebiliriz. Ben de kandırılmaya, aldatılmaya, yanıltılmaya yatkınmışım ki, kendimi bildim bileli beni şaşırtmayı ve eğlendirmeyi başarmışlar, bu hala sürüyor.

Bu arada onlarla çok yakınlığı olan ambigramlara da değineyim. Benim “çok görünümlü sözcük” olarak adlandırdığım ambigram bir tür güzel yazı sanatı. Onu yaratanlar bir sözcüğü, diyelim ki, ters çevrildiği zaman da okunabilecek bir biçimde düzenliyorlar. Daha başka türleri de var. Bir süre onlarla da yoğun bir biçimde uğraştım. Önemli bir bölümü Türkçe olmak üzere yaklaşık 10 000 (yazıyla on bin) sözcük düzenlemesi kurmuşum. Bunların bir bölümünü bu başlık altındaki sayflara aldım. Onlarla ilgili notlarım kitap olacak niceliğe ulaştı.

Daha sonra görsel yanılsamalarla ilgili bilimsel, kuramsal çalışmaların da en az onlar kadar ilginç olduğunu keşfettim. Onlar aracılığıyla şey görüp öğrendiklerimi anlatması zor. Öyle bir alan ki, hem sanatsal yaratılara, bilimsel araştırmalara açık, hem de el becerilerine seslenebiliyor. Bütün bunların yanında eğlendiriciliğini, sürpriz etkisini hiç bir zaman yitirmiyor. İnsanın dış dünyayı olduğu kadar kendini de tanımasını sağlıyor. Anlayacağınız, az bulunur türden bir alan.

Zaman zaman bu konudaki birikimimi paylaşma olanağım da oldu, bir iki yazım yayınlandı. En sonuncusu Kıbrıs’da, Doğu Akdeniz Üniversitesi Mimarlık Fakültesindeki öğretim üyeliğim sırasında açmış olduğum bir seçmeli dersti. Gerek (aralarında kızımın da bulunduğu) öğrencilerimin ona, onu izleyen ve kendi ödevlerinden oluşan sergiye ilgisi, katkısı, gerekse bu derse konuk olarak katılan arkadaşlarımın yüreklendirici yaklaşımı, beni topladığım bilgilerle gözlemlerimi, düşünecelerimi bir araya getirmeye yöneltti.

Kendimi emekliye ayırdığımdan bu yana onlarla ilgili bir kitap üstünde çalışıyorum. Oldukça kapsamlı bir çalışma oldu. Yukarda sözünü ettiğim dersi açmadan önce böyle bir konunun bütün bir yarıyılı doldurup doldurmayacağı konusunda kuşkularım vardı. Kitap olarak yazmaya başladığım zaman ne denli büyük bir dağın karşısında olduğumu gördüm – tırmanması zorlu ama aynı zamanda keyifli bir dağ…

Kızımın da yardımıyla kitapta yer alacak fotoğrafları, fotomontajları, çizim ve resimleri hazırlarken pek çok görsel yanılsamayı yeniden sınayıp deneme olanağı da buldum, her seferinde beni gene şaşırtmayı başardılar. Konu genişliğiyle de beni hayrete düşürdü desem yeridir. Eğer bu çalışma günün birinde yayınlanırsa konusunda Türkçe olarak çıkan bu denli kapsamlı ilk kitap olacak.

Derlediklerimin hepsini bir gün bu sayfalara koyabilir miyim, bilemiyorum. 97 000’i (yazıyla doksan yedi bini) aşkın sözcük, Times New Roman fontuyla yazılmış 360 (yazıyla üç yüz altmış) sayfa, 2 000 (yazıyla iki bin) dolayında resim… kolay değil. Bunları burada anlatmamın nedeni çalışmamı duyurmak, gerekirse ilgilenenlerle iletişim kurmak amacını güdüyor. Zamanla bizim hazırladığımız görüntüleri de buraya eklerim diye düşünüyorum. Şimdilik buraya kitabın içindekiler bölümünü koyuyorum. Başlıklar ele aldığım konularla ilgili bir fikir verir diye düşünerek. Onlarla ilgilenmek isteyen kişiler için de yararlandığım kaynakları veriyorum.


Görsel Yanılsamalar adlı kitabımın içindekiler sayfası:

YANıLSAMA NEDİR 2
DUYULAR VE YANıLSAMA 2
YANıLSAMA NE DEĞİLDİR 4
YANıLSAMALAR NEDEN OLUŞUYOR 5
YANıLSAMA TÜRLERİ 7
GÖRSEL YANıLSAMALARıN ÖZELLİKLERİ 22
GÖRSEL YANıLSAMALARıN BULUNDUĞU YERLER 24
Algılama türlerine göre görsel yanılsamalar 25
Şekil-biçim 25
Renk 28
Derinlik 31
Olanaksız nesneler 37
Devinim 42
Denge 45
Figür-zemin 46
Gizlemece 49
Deri rengi 52
Işık-gölge 53
Örüntüler 58
Kümelendirmeler 62
Görsel yanılsamaları kullanan sanatlar 69
Resim 69
Fotoğraf 77
Üç boyutlu görüntüleme 83
Anaglifler 84
Stereogramlar 85
Şaşı-bak-şaşırlar 85
Sahne sanatları 87
Sinema 91
Canlandırma 97
Radyo ve televizyon 99
Yapı ve öteki çevre düzenleme sanatları 100
Yontu 118
Karikatür ve çizgi roman 121
Fotoroman 126
Öteki yaratı alanları 127
Yazı 127
Giysiler 137
Yün örgü ile öteki elişleri 138
Değişik ortamlar üstündeki yaratılar 140
Görsel yanılsamaların kullanıldığı başka alanlar 142
Eğitim 142
Aygıtlar, düzenekler 144
Oyuncaklar 147
Bilgisayar oyunları 150
Sihirbazlık 151
Tanıtmaca 153
Yaymaca 155
Algılama özelliklerinin kötüye kullanılması 156
Bilim dalları, mühendislik, endüstri 160
Yaratıcılık 163
Görsel yanılsamaların adları 165
Yüz algılaması 168
Başka görsel yanılsamalar 172
Tepe yanılsaması 175
Güncel yaşamda yanılsamalar 176
Aynalar, mercekler 179
Saydamlık 184
GÖRSEL YANıLSAMALAR VE BİLGİSAYARLAR 187
Görsel yanılsamalara dayanan yapıtlar üretmiş bilim adamı ve sanatçılar 190
GÖRSEL YANıLSAMALAR VE DİL 191
BİRAZ DA GÜLMECE 192
GÖRSEL YANıLSAMALARıN ÖNEMİ 194
Mimarlıkta yanılsamaların önemi 195
DİLERSENİZ BİTİRELİM… 199
EK 1: 201
GÖRSEL YANILSAMA TÜRLERİ 201
Akiyoşi Kitaoka’nın görsel yanılsamalar kümelendirmesi 203
Akiyoşi’nin kümelendirmesi dışında kalan geometrik yanılsamalar 210
ALGILAMA TÜR VE BİÇİMLERİNE GÖRE GÖRSEL YANILSAMALAR 214
KURMACA OLARAK GERÇEKLEŞTİRİLEN GÖRSEL YANILSAMALAR 214
(Sanatsal yaratılarda yanılsamalar) 214
ÖTEKİ GÖZ ALDATMACA TÜRLERİ 216
EK 2: 217
Görsel algılama ilkeleri 217
Beyinin süzme düzeneği (mekanizması) ve algılama piramidi 217
Biçim algılaması 218
Renk algılaması 223
Öznel bir yorum 230
EK 3: 232
Beynin sağ ve sol yarıları 232
EK 4: 236
GÖR, DENE, ANLA 236
Ters oklar 237
Sol eldeki delik 238
Düz çizgileri daireye dönüştürmek 238
Basit ama etkili 239
Yön değiştiren ok 240
Yüzen para 240
Siyah-beyaz görüntüleri renklendirmek 241
Balık kafese, kuş akvaryuma 244
Göz kırpan çocuk 246
Bir başka yol 247
Örümceğin bitmemiş ağı 248
Yukarı kayan çizgiler 249
Renklerin adı 250
Hangisi daha büyük? 251
Sanal şekiller 253
Eksik parça nerede? 254
Dönüyor mu, duruyor mu, geri mi dönüyor 256
Şeytan merdiveni 257
Gülüyor mu, ağlıyor mu? 259
Dönüştürme yapmayan aynalar 260
Mahallenin yaramazları 261
Olanaksız nesne 264
Fotoğraf hilesi 265
Möbius şeridi 266
Kağıdın içinden geçmek 267
Gizli yıldız 268
Binicileri atlarına bindirmek 269
Başka bir olanaksız nesne 272
Bunlar ise olanaklı 274
Çin işi bir oyuncak 276
Başka bir stroboskopi deneyi 278
Devinen görüntüler 279
Gizli şekiller 280
Olanaksız şişeler 282
Derinlik yanılsaması 283
At mı, eşek mi? 284
Kinegram 285
Küplü bir bulmaca daha 288
Ames odası 290
İki masa yanılsaması 292
Cep sineması 294
Sevimli köpecik 296
Olanaksız bir figür oluşturmak 300
Başka bir büyüklük yanılsaması 301
Olanaksız denge 302
Bir başka denge durumu 304
Hamurdan görsel yanılsama 306
Sihirli aynalar 307
Peynir dilimi 308
Görsel yanılsama boyamaca 309
Aynaya bakarak yazmak 310
Gizli yazı 311
Bir başka dönme deneyi 312
Grinin tonları 313
Kibritten üçgenler 314
Yüz çarpıtan maske 316
Bir başka maskeleme örneği 317
Kaybolan para 318
Yedi fark 319
İlginç bir dönüşüm 320
Bir kümelendirme hazırlamak 322
Üç boyutlu bir kümelendirme 326
Resimlerde ne var 328
İki mi, üç mü? 329
Küçük sihirbazlık numaraları 330
Dikilen çubuklar 331
İz bırakanlar 332
Durağan bir görüntüye devinim kazandırmak 333
EK 5: 335
GÖRSEL YANILSAMALAR ZAMANDİZİNİ 335
KAYNAKLAR 344
Kitap ve yazılar 344
İnternet adresleri 347
ÇALıŞMA VE YAZARLA İLGİLİ BİLGİ 350
TEŞEKKÜR 351
KİŞİ ADLARı DİZİNİ 352
İÇİNDEKİLER 357


Görsel Yanılsamalar adlı kitabımın kaynaklar bölümü:

Kaynaklar

Ne tür bir bilgi üretirsek üretelim daha öncekilere dayanmak zorundayız. Bu çalışmanın hazırlanışında da pek çok kaynaktan yararlanıldı. Bunları belirtmek o çalışmaları yapanlara bir saygı borcu. Buradaki amacı ise ilk kez Türkçe olarak ele alınan bu konularla ilgili bilgi bulmak isteyenler için bir kılavuz oluşturmak. Kaynakların hepsini belirtmek olanaksız, onun için burada anılanları bir seçki olarak görmek gerekiyor. Her kaynak yeni bilgilere açılan bir kapı, çoğu da başka kaynaklara gönderme yapıyor.

Kitap ve yazılar

• Josef Albers, Interaction of Color, New Haven / London, 1975 (1963)
• Hugh Aldersey-Williams, Zoomorphic – New Animal Architecture, London, 2003
• Ali Alparslan, Osmanlı Hat Sanatı Tarihi, Yapı Kredi Yayınları 1268, İstanbul, 2004 (1999)
• Üstün Alsaç, Anastas Mum Satsana, Anagramlar, palindromlar ile başka dil ve sözcük oyunları üstüne denemeler, İstanbul, 1992
• Üstün Alsaç, Türk Resim ve Yontu Sanatı, (Birsen Alsaç’la birlikte), İstanbul, 1993
• Üstün Alsaç, Türkiye’de Karikatür, Çizgi Roman, Çizgi Film, İstanbul, 1994
• Üstün Alsaç, Theoretical Observations on Architecture (Mimarlık Üstüne Kuramsal Gözlemler), Gazimağusa, 1997
• Üstün Alsaç, “..Tanrım, gözlerime inanamıyorum..”, Cumhuriyet Bilim Teknik, sayı 580, İstanbul, 1998
• Üstün Alsaç, “Optical Illusions in Architecture”, ARCH*EMED (Doğu Akdeniz Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi dergisi), sayı 2, Gazimağusa, 1998
• Üstün Alsaç, Türk Karikatür Kaynakçası ve Zaman Dizini, Ankara, 1999
• Üstün Alsaç, “Bakışık Sözcükler”, Bilim ve Teknik, sayı 392, Ankara, 2000
• Üstün Alsaç, Need to Dream – Gazimağusa Utopias (Düş kurma gereği – Gazimağusa ütopyaları), Gazimağusa, 2004
• Üstün Alsaç, Ambigramlar, Ankara, 2008 (Yayınlanmamış deneme)
• Selçuk Alsan, Düşünme Kutusu, Düşünme Kutusu II, Ankara, 1990, 1991
• Selçuk Alsan, Düşünme Kulesi, İstanbul, 1992
• Anonim, Sihirli Geometri, Ankara, basım tarihi belirtilmemiş (1973 ?), Tangramlar konusunda bir kitap
• Anonim, Sihirli Geometri Çözümler, Ankara, basım tarihi belirtilmemiş (1973 ?)
• Anonim, The Calligrapher’s Handbook, London, 1991 (1985)
• Anonim, M. C. Escher – Works of Art, London, 1995
• Anonim, Whizz Kids Crazy Puzzle Book, London, 1982
• Nick Arnold, Dehşet Saçan Işık, İstanbul, 2007 (1999)
• Nick Arnold, Çıldırtan Sesler, İstanbul, 2008 (1998)
• Emin Doğan Aydın, Temel Tasarıma Çağdaş Yaklaşımlar, İstanbul, 2004
• John Berger, Görme biçimleri, 6. basım, İstanbul, 1995
• Roland Berry, Berry’s Book of Cunning Contraptions, Harmondsworth, 1979 (1977)
• J. Richard Block / Harold E. Yuker, Ich sehe was, was Du nicht siehst – 250 Optische Taeuschungen und visuelle Illusionen, Wien / Gütersloh / Stuttgart, 1993 (1989)
• Carolyn M. Bloomer, Principles of Visual Perception, New York, 1976
• Joe Boddy, The Ultimate Hidden Picture Puzzle Book, New York, 1990
• Max Brandel, The MAD book of Word Power, New York, 1973
• Gyles Brandreth, The Big Book of Optical Illusions, London, 1980 (1979)
• Gyles Brandreth, Shadow Shows, London, 1981
• Carol Brown (derleyen), The Cutting Edge, Brighton, 1992
• Dan Brown, Melekler ve Şeytanlar, İstanbul, 2005 (2000)
• David Burnie, Işık, çeviren: İlhami Buğdaycı, Ankara, 2008 (1992)
• Henry Bursill, Hand Shadows to be Thrown upon the Wall, New York, 1967, (1859)
• Henry Bursill, More Hand Shadows to be Thrown upon the Wall, New York, 1971, (1860)
• Serhan Büyükkeçeci, Paradokslar ve Mantık Oyunları, İstanbul, 2007
• Jacques Carelman, Katalog erstaunlicher Dingelinge, Bern, 1970 (Paris, 1969)
• Masahiro Chatani, Pop-up Gift Cards – Origamic Architecture, Tokyo, 1988
• Kemal Cömertoğlu, İllüzyon Sanatı, İstanbul, 2007 (2003)
• Roger H. Clark / Michael Pause, Precedents in Architecture, New York, 1985
• Michael Cox, Akılalmaz Yapılar, çeviren: Selda Göktan, İstanbul, 2000
• Sandro Del-Prete, The Master of Illusions, New York, 2008
• Yıldız Demiriz, İslam Sanatında Geometrik Süsleme, İstanbul, 2000
• Leonard de Vries, The Book of Experiments, London, 1974 (1958)
• Leonard de Vries, The Second Book of Experiments, London, 1973 (1963)
• Leonard de Vries, The Third Book of Experiments, London, 1974 (1965)
• Demir Divanlıoğlu, Temel Tasar – Tasar’ın Öğe ve İlkeleri, İstanbul, 1997
• Emre Çağatay (derleyen), “Guiseppe Arcimboldo”, Adam Sanat, sayı 132, s. 44-47, 1996
• Betty Edwards, The New Drawing on the Right Side of the Brain, London, 2001 (1979)
• Joost Elffers, Tangram – The Ancient Chinese Shapes Game, Harmondsworth, 1976 (1973)
• Joost Elffers / Andreas Landshoff, M. C. Escher Book of Boxes, Köln, 1998
• Selçuk Erdem, Karikatürler-1, İstanbul, 1997
• Bruno Ernst, Optical Illusions, Köln, 1998 (1986)
• M. C. Escher, M. C. Escher – Garifik yapıtları, İstanbul, 2005 (1959)
• M. C. Escher / J. L. Locher, The World of M. C. Escher, New York, 1971
• M. C. Escher, The Graphic Work, Köln, 2008 (1989)
• Omar Faruque, Graphic Communication as a Design Tool, New York, 1984
• Susan Ferris, “Secrets of Anamorphic Art”, Horizon, January 1977, vol. XIX, Nr. 1
• Robert Froman, Seeing Things – How to make words into pictures, London, 1977 (1971)
• Martin Gardner, The Ambidextrous Universe, Harmondsworth, 1967 (1964)
• Martin Gardner, Hah, Buldum, çeviren: Barış Bıçakçı, Ankara 2008 (2006)
• Albertine Gaur, A History of Calligraphy, London, 1994
• Adem Genç / Ahmet Sipahioğlu, Görsel Algılama : Sanatta Yaratıcı Süreç, İzmir, 1990
• E. H. Gombrich, Sanat ve Yanılsama – Resim yoluyla betimlemenin psikolojisi, İstanbul, 1992 1959)
• Nevide Gökaydın, Eğitimde Tasarım ve Görsel Algı, Ankara, 1990
• R. L. Gregory / E. H. Gombrich (editors), Illusion in Nature and Art, London, 1980 (1973)
• Walter Gropius, Architektur – Wege zu einer optischen Kultur, Frankfurt/M-Hamburg, 1959 (1956)
• Latife Gürer / Gül Gürer, Temel Tasarım, İstanbul, 2004
• Sven Hesselgren, The Language of Architecture, Kristianstad, Sweden, 1969
• Heinrich Hoffmann / Ludwig Haymann, Die Olympischen Spiele 1936, Diessen, 1936
• Ensor Holiday, Altair design pad, Longman, 1973
• Michael Holt / Ronald Ridout, The Big Book of Puzzles, Harmondsworth, 1977 (1972)
• Michael Holt / Ronald Ridout, The Second Big Book of Puzzles, Harmondsworth, 1981 (1973)
• Michael Holt / Ronald Ridout, The Big Book of Puzzles, Harmondsworth, 1979
• Linda Holtzschue, Understanding Color, New Jersey, 2006
• Spyros Horemis, Visual Illusions Coloring Book, New York, 1973
• Norman Hunter, Professor Branetawm’s Do-It-Yourself Handbook, Harmondsworth, 1979 (1976)
• Johannes Itten, The Art of Color: the subjective experience and objective rationale of color, New York, 1973
• Ann Jonas, Round Trip, Scholastic Inc., New York, 1983
• Sachin Kalban, “The Ambigrammist”, MidDay (Hindistan’da yayınlanan bir günlük gazete), 25.5.2003
• Hal Kaufman / Bob Schroeter, Hocus-Focus, New York, 1981
• Eric Kenneway, Magic Toys, Tricks and Illusions, London, 1982 (1979)
• Hüseyin Kılıçkan, Tarih Boyunca Bezeme Sanatı ve Örnekleri, İstanbul, 2004 (1979)
• Hüseyin Kılıçkan, Orta Asya’dan Anadolu’ya Türk Bezeme Sanatı ve Örnekleri, İstanbul (2004)
• Scott Kim, Inversions, Petersborough, 1981
• Diane Kimpton, İnanılmaz Özel Efektler, İstanbul, 2007
• Ümit Kireççi, Çizgi Roman Senaryosu – Önce Yazı Sonra Çizgi, İstanbul, 2008
• Werner Kriegeskorte, Guiseppe Arcimboldo 1527-1593, Köln, 1993
• Edi Lanners (editor), Illusions, London, 1977 (Lucerne / Frankfurt M., 1973)
• John Langdon, Wordplay – The Philosophy, Art and Science of Ambigrams, London, 2005 (1992)
• Loriot, Alles Liebe zum Geburtstag, Glarus (İsviçre), basım tarihi belirtilmemiş
• Max Lüscher, The Lüscher Colour Test, London, 1976 (1969)
• Ivan Moscovich, The Big Book of Brain Games, New York, 2006
• Werner Müller / Gunther Vogel, dtv-Atlas zur Baukunst 1, 2, München, 1974-1981
• Ernst Neufert, Bauentwurfslehre, Frankfurt/m-Berlin, 1966 (1936)
• Ernst Neufert, Yapı Tasarımı Bilgisi, İstanbul, 2000
• Ernst R. Norling, Perspective Made Easy, New York, 1999 (1939)
• Colin Ord, Hiç Resim Uçar mı?, (İstanbul ?), 2007
• Selahattin Özpalabıyıklar (yayına hazırlayan), Bir Yazı Sevdalısı – Emin Barın / A Lover of Calligraphy – Emin Barın, İstanbul, 2002
• Burkard Polster, Eye Twisters, Constable & Robinson, U.K., 2007
• Tony Potter, Lettering and Typography, London, 1987
• Roger Price, Des Drudels Kern – Drudel für Anfaenger und Fortgeschrittene, München, 1967
• Roger Price, Droodles, London, 1964 (1959)
• Şevket Rado, Türk Hattatları, İstanbul, basım tarihi belirtilmemiş
• Hans Georg Rauch, En Masse, Hamburg / New York, 1974
• John Adkins Richardson / Floyd W. Coleman / Michael J. Smith, Basic Design – Systems, Elements, Applications, New Jersey, 1984
• Irvin Rock, An Introduction to Perception, New York / London, 1975
• Georg von Ruszkay, Vexierbilder – Bilder, die Raetsel aufgeben, Ravensburg, 1979
• Yurdanur Sakaoğlu, Çocuklara, Gençlere Oyunlar ve Eğlenceler, Ankara, 1980
• Gianni Sarcone / Marie-Jo Weber, New Optical Illusions, London, 2005
• İrfan Sayar, Porof. Zihni Sinir – Proceler, Ankara, 2002
• Al Seckel, The Art of Optical Illusions, Carlton Books, 2000
• Al Seckel, More Optical Illusions, Carlton Books, 2002
• Robert Shaw, Yazı Yazma Tekniği ve Yazı Örnekleri, İnkılap Kitabevi, İstanbul, 1994
• Sabri Esat Siyavuşgil, Karagöz, İstanbul, 1961
• Alexander Sturgis. Magic in Art, London, 1994
• Nuran Şener, Çocuk Elişleri Antolojisi, İstanbul, 1988
• Önder Şenyapılı, Sinema ve Tasarım, İstanbul, 2002
• Nazan Tacer, Origami – Oyuncaklar, İstanbul, 2008 (2007)
• The Diagram Group, Calligraphy, Glasgow, 2001
• Tevfik Fikret Uçar, Görsel İletişim ve Grafik Tasarım, İstanbul, 2004
• Top That Team, Optical Illusions, Suffolk, 2002
• Victor Vasarely, Vasarely, Neuchatel, 1969
• Victor Vasarely, Vasarely II, Neuchatel, 1971
• Gustave Verbeek, Unten ist Oben, Frankfurt/Main, basım tarihi belirtilmemiş

İnternet adresleri

• http://www.psy.ritsumei.ac.jp/~akitaoka/cataloge.html#anomotion
• http://www.sandlotscience.com/EyeonIllusions/whatisanillusion.htm
• http://www.sandlotscience.com/EyeonIllusions/PersonalFoolery.htm
• http://lite.bu.edu/vision/applets/Motion/Motion/Motion.html
• http://ceyhunaksan.com/subliminal-bilinc-alti-reklam/
• http://www.netpano.com/makale/?makale=207
• http://www.enfal.de/sosyalbilimler/y/007.htm
• http://www.michaelbach.de/ot/index.html
• http://lite.bu.edu/vision/applets/Motion/Motion/Motion.html
• www.richardgregory.org/papers/knowl_illusion/…
• http://www.archimedes-lab.org/pzmoptic_3c.html
• http://www.lhup.edu/~dsimanek/home.htm
• http://www.lhup.edu/~dsimanek/museum/unwork.htm
• http://britton.disted.camosun.bc.ca/home.htm
• http://www.woodcraftarts.com/jacob.htm
• http://www.roadshow.org/activities/explanation.html
• http://lookmind.com/
• http://www.lhup.edu/~dsimanek/3d/illus2.htm
• io.uwinnipeg.ca/…/topology-paper-projects.htm
• http://im-possible.info/english/index.html
• http%://www.archimedes-lab.org/index_optical.html
• http://www.coolopticalillusions.com/illusions/coolprinttriangle.pdf
• http://lite.bu.edu/vision/applets/Motion/Motion/Motion.html
• http://www.mcescher.com/
• haha.nu/creative/the-world-is-in-your-hand/
• www.pbs.org/saf/1105/teaching/teaching3.htm
• http://discovermagazine.com/2006/may/guide3
• www.tricks-and-illusions.com/2007/07/creative…
• http://members.lycos.nl/amazingart/E/index.html
• http://www.sciencenews.org/articles/20070224/mathtrek.asp
• http://www.dartmouth.edu/~matc/math5.pattern/lesson6math.html
• http://www.jimloy.com/puzz/delusion.htm
• http://thinkzone.wlonk.com/ (“Keith’s Think Zone”)
• http://herzogart.com/
• http://www.schoolresult.com/experiments/science_experiments9.htm
• http://randi.org/images/commentary/200607/ames_room.pdfhttp://randi.org/images/commentary/200607/ames_room.pdf
• http://www.psychologie.tu-dresden.de/i1/kaw/diverses%20Material/www.illusionworks.com/html/ames_room.html
• www.kodak.fr/eknec/PageQuerier.jhtml?pq-path=…
• http://mightyillusions.blogspot.com/2006/05/rob-gonsalves-magic-realism-illusions.html
• http://www.jclahr.com/science/Illusions/3d/paper_dragon.html
• http://en.wikipedia.org/wiki/Gestalt_psychology
• members.tripod.com/~npaulette/fred.htm
• http://www.poeticsoft.com/index.htm
• http://www.ntvmsnbc.com/news/320032.asp (Türkçe)
• http://www.karagoz.net/emin.htm
• http://library.thinkquest.org/J0110336/home.htm
• http://library.thinkquest.org/J0110336/money.htm
• http://magiceye.com/gallery/
• http://www.ilusionario.es/#ini_index#ini_index
• intelligenttravel.typepad.com/…/12/index.html
• http://www.tessellations.org/index.htm
• http://www.cs.technion.ac.il/~gershon/BeyondEscherForReal/
• http://www.lhup.edu/~dsimanek/scenario/toytrick.htm
• http://www.nedirnedemek.com/nedir/araclar/tersten-yazi-yazmak
• http://www.abledata.com/abledata_docs/Distance_Perception.htm
• http://www.rofl.to/awesome-mirror-prank
• http://tr.wikipedia.org/wiki/Orhan_Boran
• http://www.bu.edu/smec/lite/index.html
• http://nationalgeographic.com.tr/ngkids
• http://www.webexhibits.org/arrowintheeye/index.html
• http://www.johnrausch.com/puzzleWorld/toc.asp?t=_des/he001.htm&m=des/he000.htm
• http://physics.kenyon.edu/EarlyApparatus/Titlepage/Optics.html
• www.dls.ym.edu.tw/neuroscience/chvision.html
• http://www.questacon.edu.au/html/tg_p18.htm
• http://www.questacon.edu.au/html/tg_p20.htm
• http://www.ci.tumwater.wa.us/researchjacobsladder.htm
• http://www.woodcraftarts.com/jacob.htm
• http://www.ci.tumwater.wa.us/researchthaumatrope.htm
• http://www.jamboree.freedom-in-education.co.uk/w’s%20craft%20corner/jacob’s%20ladder.htm
• io.uwinnipeg.ca/…/topology-paper-projects.htm
• www.pbs.org/saf/1105/teaching/teaching3.htm
• discovermagazine.com/2006/may/guide3
• williamcalvin.com/BHM/ch7.htm
• http://www.humboldt1.com/~mobiles/Templates/info.html
• http://www.wikihow.com/Make-a-Fork-and-Spoon-Appear-to-Defy-Gravity
• www.stenmorten.com/English/essays/non-intelli…
• http://www.mcescher.com/
• www.grand-illusions.com
• http://www.moillusions.com/2006/03/dragon-illusion.html
• http://www.nezperce.com/~jimloy/puzz/delusion.htm
• http://www.saatchi-gallery.co.uk/blogon/mtvideobox.php?video_id=78
• http://xahlee.org/PageTwo_dir/more.html
• http://www.mikes-mazes.com/what2.htm
• http://www.encyklopedie.ckrumlov.cz/docs/en/mesto_histor_malirs.xml
• http://www.superliminal.com/upsidedown/NQAS.htm
• http://www.echalk.co.uk/amusements/OpticalIllusions/illusions.htm
• http://www.journalofvision.org/VolumeIndex.aspx
• http://www.richardgregory.org/experiments/index.htm
• http://www.kontexis.de/front_content.php?idart=1067
• http://serdarbayram.blogcu.com/illuzyon-kutuphanesi_1952812.html
• http://www.guidomoretti.it/E_terzavia.htm
• http://illusioncontest.neuralcorrelate.com/index
• http://www.crazybytes.at/fun_illusions/contents.htm
• www.ozelink.com/natures_energies/color1.htm
• http://www.biltek.tubitak.gov.tr/gelisim/psikoloji/algilab.htm
• http://burhandogancay.com/v3_plt/platin.aspx?platinID=198&section=1&lang=TR
• http://www.dogancaymuseum.org/
• http://www.varini.org/
• http://www.muralmosaic.com/index.html
• http://www.colorstereo.com/
• http://www.stereoskopie.com/
• http://www.cizgifilmciler.org/content/view/21/37/
• http://careerchem.com/NAMED/Optical-Illusions.pdf
• http://www.lifesci.sussex.ac.uk/home/George_Mather/Motion/
• http://lb-psychologie.de/projekte/myers__die_zweite/dozenten/galerie/117
• http://www.matheprisma.de/Module/Parkett/index.htm
• http://www.acnr.co.uk/pdfs/volume6issue2/v6i2visual.pdf
• http://www.patrickhughes.co.uk/
• http://www.ivanrival.com/docs/picturepuzzling_2.pdf
• http://tessellations.home.comcast.net/~tessellations/
• http://www.papyromania.nl/PaperWorks/indexGallery.htm
• http://perceptualstuff.org/photoilluscont.html
• http://www.diycalculator.com/sp-cvision.shtml
• http://deputydog.wordpress.com/2007/10/03/optical-illusions-and-architecture/
• http://www.papyromania.nl/PaperWorks/indexGallery.htm



Leave a Reply